Naučnici su pronašli mogući uzrok zabrinjavajućeg zagrijavanja na Zemlji, koristeći nove metode istraživanja leda s Antarktika. Na osnovu rezultata, čini se da smo do kraja prošle godine možda već prešli ključnu granicu zagrijavanja od 1,5 stepeni Celzijusa, što je premašivanje koje može imati dalekosežne posljedice.
Istraživači s Univerziteta Lancaster u Velikoj Britaniji primijenili su novi metod analize lednih jezgri s Antarktika kako bi pratili promjene u temperaturi od 1700. godine do danas. Ova otkrića pokazuju da je planet topliji nego što se dosad mislilo, što nam približava opasnu granicu od 1,5 stepeni Celzijusa brže nego što su to prethodne studije predviđale.
Porast temperature kroz historiju
Sporazum iz Pariza iz 2015. godine, koji je potpisala većina svjetskih zemalja, postavio je cilj da se globalno zagrijavanje ograniči na ispod 1,5 stepeni u odnosu na predindustrijske nivoe. Nažalost, emisije CO2 su počele rasti mnogo ranije nego što smo to ranije uzimali u obzir, zbog čega su britanski naučnici proširili vremenski okvir svog istraživanja kako bi se pozabavili periodom unazad do 1700. godine.
Upoređivanjem podataka iz lednih jezgri s anomalijama u temperaturi, istraživači su uspjeli rekonstruisati promjene unazad čak 2.000 godina. Analiza, objavljena u časopisu Nature, pokazala je da postoji jasna linearna veza između emisija CO2 i porasta temperature između 1850. i 2023. godine. Kako objašnjava istraživač Andrew Jarvis, „metod je jednostavan i transparentan jer upoređuje promjene u globalnoj temperaturi s izmjerenim koncentracijama CO2, koristeći led kao bazu podataka za analizu porasta CO2 uzrokovanih ljudskim aktivnostima.“
Složenost globalnog zagrijavanja
Iako postoje drugi faktori koji utiču na promjene temperature, istraživači smatraju da je linearna veza između emisija CO2 i temperature dovoljno pouzdana za procjenu ljudskog uticaja na zagrijavanje. Međutim, priznaju da bi se ova veza mogla promijeniti u budućnosti zbog složenijih klimatskih faktora.
Prema procjenama, emisije koje uzrokuje čovjek dovele su do zagrijavanja od oko 1,49 stepeni do 2023. godine, što znači da smo već na ivici ključne granice. Ova metoda je do 30% tačnija od prethodnih metoda mjerenja, čak i kada se kao početna tačka koristi period između 1850. i 1900. godine.
Zašto je granica od 1,5 stepeni ključna?
Granica od 1,5 stepeni Celzijusa možda zvuči kao slučajno izabran broj, ali je rezultat niza naučnih studija koje ukazuju da je ovo prag koji može držati posljedice klimatskih promjena pod kontrolom. Prema izvještajima IPCC-a, ograničavanje globalnog zagrijavanja na 1,5 stepeni može smanjiti uticaje na društva i ekosisteme, bilo da je riječ o morskim, kopnenim ili slatkovodnim staništima.
Već sada milioni ljudi širom svijeta osjećaju posljedice klimatskih promjena kroz ekstremne vremenske pojave kao što su visoke temperature, obilne kiše i suše. Prag od 1,5 stepeni ne označava „prekidač“ za klimatske katastrofe, ali svaka dodatna decimala povećava rizik od negativnih efekata.
Ovaj prag se može porediti s ograničenjem brzine na putu – istraživanja pokazuju da veće brzine povećavaju rizik od nesreća. Iako nema tačne brzine ispod koje je rizik nula i iznad koje je nesreća neizbježna, postoji granica iznad koje je rizik prevelik za toleranciju.
Kako nastaju misteriozni krateri u Sibiru?
Analizom podataka iz ledenih jezgri i atmosferskih promjena, istraživači pokušavaju razumjeti pojave kao što su ogromni krateri u Sibiru, čiji nastanak također doprinosi klimatskim promjenama jer oslobađa metan, gas koji je 80 puta snažniji u izazivanju efekta staklene bašte od CO2. Naučnici smatraju da ova eksplozivna otpuštanja gasa samo dodatno povećavaju rizik od klimatskih posljedica na globalnom nivou.
Izvori:
- “Procjena zagrijavanja uzrokovanog ljudskim faktorima iz linearnog odnosa temperature i CO2” – Nature
- Intervju sa naučnikom Andrewom Jarvisom (Univerzitet Lancaster u Velikoj Britaniji)
