NTT Research, istraživački centar tehnološke grupacije NTT sa sjedištem u Sunnyvaleu, objavio je da su naučnici njegove Laboratorije za kriptografiju i sigurnost informacija (CIS Lab) autori ili koautori tri rada prihvaćena na FOCS-u 2026 (67. godišnjem IEEE simpozijumu o temeljima računarstva). Konferencija se od 8. do 11. novembra održava u Kimmel centru Univerziteta u New Yorku (NYU).
Iz kompanije naglašavaju da je riječ o temeljnim teorijskim istraživanjima, a ne o komercijalnim proizvodima. Sva tri rada potvrđena su u zvaničnom programu konferencije.
Prvi rad, „Certified Randomness without Structure Against Shallow-Query Adversaries“, bavi se matematičkim dokazivanjem da su slučajni brojevi koje generišu kvantni računari zaista nepredvidivi i zaštićeni od manipulacija. Autori rada su Dakshita Khurana i Bhaskar Roberts iz CIS Laba, te Avishay Tal s Univerziteta u Kaliforniji, Berkeley (Khurana je akademski povezana i s Univerzitetom Illinois u Urbana-Champaignu).
Drugi rad, „Classical Obfuscation of Quantum Circuits via Publicly-Verifiable QFHE“, demonstrira metodu kojom klasični računar može zaštititi kvantni program: zaštićeni softver dijeli se kao standardna digitalna datoteka i izvršava na kvantnom računaru, pri čemu svako može javno verifikovati ispravnost obavljenog izračuna. Tehnologija se oslanja na kvantnu potpuno homomorfnu enkripciju (QFHE).
Treći rad, „Overcoming Padding in Cryptography via Hardness of Certifying Random Strings“, rješava problem takozvanog suvišnog paddinga — dodatnog memorijskog prostora koji pojedine kriptografske šeme zahtijevaju isključivo radi validnosti sigurnosnog dokaza, a koji nepotrebno povećava potrošnju resursa. Istraživači CIS Laba rad su razvili u saradnji s kolegama s Univerziteta Washington, MIT-a i Univerziteta Johns Hopkins.
„Ljudi ne bi trebali morati razumjeti kvantnu fiziku da bi vjerovali kvantnom sistemu“, izjavio je Brent Waters, direktor CIS Laba i profesor računarstva na Univerzitetu Texas u Austinu. Prema njegovim riječima, objavljeni radovi predstavljaju matematički temelj koji to povjerenje treba omogućiti prije nego što kvantno računarstvo uđe u širu primjenu.
Rana faza istraživanja
Uvid u radove pokazuje koliko je ovo područje još uvijek u razvoju. Do sada je jedini poznati dokaz izvodljivosti klasične obfuskacije kvantnih kola (koji su James Bartusek i Giulio Malavolta objavili 2022. na konferenciji ITCS) važio isključivo za trivijalna kola koja uvijek odbacuju ulaz (all-reject). Novi rad NTT-ovih istraživača proširuje rješenje na sva pseudo-deterministička kvantna kola, ali u modelu klasičnog orakula — što je idealizovani teorijski konstrukt, a ne gotov softverski alat. NTT-ova objava praktičnu primjenu spominje tek načelno, bez preciziranja vremenskih rokova za implementaciju.
